Mihail Çakır Kütüphanesine nice yıllar diliyorum.

Masamın üzerinde duran “Gagoğuz Kültür Sanat Dergisi” (30.Sayı) ve son sayfasında yer alan Mihail Çakır Kütüphanesinin ve Türk Kültür Merkezinin ortaklaşa 2003 yılında gerçekleştirdiği Şiir Şöleninin resimleri beni bu günden aldı, yıllar öncesine götürdü; hoş bir tebessümle hatıraların yolculuğuna çıkardı. Yurt dışı görevimde tanıdığım değerli dostum Liubov Tanasoğlu ve yürüttüğü Mihail Çakır Kütüphanesi, tekrar gözlerimin önünden geçtiler.

Bu kütüphane çok küçük olabilir, içindeki kitaplar yıpranmış ve yetersiz kalabilir, kimbilir belki de ilk bakışta küçümseyebilirsiniz de. Oysa görevi o kadar büyük ki! Orada canla başla, inançla çalışan insanlar var. Bu –belki de tarihin hiçbir zaman adını yazmayacağı insanlar- geleceğin Gagoğuz gençliğine, aydınına Gagoğuz halkının gelenek göreneklerini, adetlerini, türkülerini, çocuk oyunlarını, ninnilerini, nereden geldiklerini ve hayatlarının onlardan neler beklediğini halkına ve herkese anlatmaya ve yaşatmaya kendilerine görev bilmişlerdir.  Bu inançla Türk Diline sahip çıkmışlar, atalarını hiç unutmamışlardır. Moldova Devlet üniversitesi içerisinde yer alan Türk Kültür Merkezi Mihail Çakır Kütüphanesiyle ortaklaşa pek çok faaliyetlerde bulunmuş,  pek çok yerli ve yabancı ilgiliye de ulaşmıştır. TCS Sınavı ile Türkiye’deki Üniversitelerin Tanıtımı, “Koma” İsimli Türkçe oynatılan Tiyatro Oyunu, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı; Resim, Kompozisyon ve Şiir Yarışması ve akabinde Ödül Töreni Liubov hanımla ortaklaşa yaptığımız pek çok etkinliklerin sadece birkaçıdır. Yine Mihail Çakır Kütüphanesinde kitap tanıtımları, Resim sergilerinin yanında yine 2003 yılında değerli bilim adamlarından Yrd.Doç.Dr. Cezmi Karasu’nun “Osmanlı belgelerinde Boğdan” adlı konuşmasıyla  ağırlanması, Nükrettin Parlak’ın program koordinatörlüğünü yaptığı TİKA’nın faaliyetlerinin tanıtılması ve halkla bütünleşmesi unutulmayan etkinliklerdendir.

Yine hiç unutamadığım etkinliklerden birisi ise yazımın başında sözünü ettiğim “Şiir Şöleni”dir.  Bu şölende gencinden yaşlısına tüm Gagoğuz şairler ve Kişinev’de yaşayan Türk gençleri şiirleriyle dinleyicileri büyülemişler; adeta salonda sevgi ve duygu seli yaşatmışlardır. Burada büyük, değerli şair Nikolay Baboğlu’nu ve büyük tarihçi Dionis Tanasoğlu’nu saygıyla anmak istiyorum.

Mihail Çakır Kütüphanesi’nin 20. yılı bu yıl. Pek çok işler yaptıklarına inanıyorum! O küçük kütüphaneye bir dünya sığdırılmış. Daha anlatılacak çok şey var, yapılacak çok iş var. Bu kütüphanenin şimdiki gibi canla başla çalışanları oldukça Mihail Çakır Kütüphanesi’nin kuruluşu daha nice yıllar coşkuyla kutlanacak ve bu meşale hiç sönmeyecek.

  Dr. Gönül Karasu

Doğma gününnen, biblioteka

    Biblioteka M. Çiakır - 20ci yıldönümü

1992 yılın oktebrinin 4-dü taa bir aydınıklı sayfaylan gagoğuz halkının istoriyasına girdi. Bu gün, Kişinevda, sefte dünyada, var nasıl demeğe,

Gagoğuz milli, bibliotekası açıldı...

    Mihail Çakırın  adına Kişinevdakı gagoğuz bibliotekasının açilmasından  geçti 20 yıl. İrmi yılın içindä çoyu kultura işlerimiz hemen burada çeketirildi. Büün aklımıza getirerek geçmiş, zamanı var nasıl söleme, hanı M. Çakır bibliotekası çalışer gagoguz -romun aydının nasatlarına göre. 
  Burada geçer toplantılarımız bilim, yazar hem başka bılinir insanarımızın jubiley günneridä. M.Çakır biblioteka işbirlini göturer degil sadece gagoguz dilindä lafeden okuycularlan ama başka dilerdedä. Bizim dolanımızda bulunan romun - rus liteyler, universıteler angılarının ihtiyacı degil sadece kitap okuma, yada ders çalışma. Herbir kategoriya okuycunun var ihtiyacı kendi bilgilerinen paylaşma,kendi ana dilinde gerçekleştirme,zenginetme...

Dionisie Tanasoglu - un bun român printre găgăuzi

Dionisie Tanasoglu

(7 iulie 1922- 23 august 2006)

“Ce dureros e să fii om”- spunea cineva...

Da,  dureros de greu să fii om, înfruntînd răul, care apare la tot pasul, căci viaţa evoluează în contradicţii obiective şi subiective.

   Viaţa şi activitatea lui Dionisie Tanasoglu, personalitate marcanta în ţară şi peste hotarele ei, a decurs, după toate legităţile generale ale vieţii, precum şi amprentele originalei sale individualităţi şi care i-au adus confruntări cu Răul, dar şi exepţionale bucurii ale Binelui. În viaţa acestui consactrat şi ilustru om al culturii Binele a învins Răul, făcîndu-i viaţa, în genere, fericită.

Dar una din cele mai eroice acţiuni ale sale a fost lupta fără compromis, după ani la rînd, în condiţiile regimului sovietic de către învăţătorul apoi colaboratorul ştiinţific D. Tanasoglu  (1951- 1957) pentru întroducerea scrisului în limba găgăuză, al învăţămîntului în limba maternă şi a culturii, şi izbînda pe care a obţinut-o, susţinut de adepţii săi. După aproape 150 de ani limba găgăuză iar a dedevenit o limbă scrisă (1957), iar în clasele de şcoală a răsunat limba maternă (1958).

În plan ştiinţific, savantul a realizat cercetări în principalele domenii ale găgăuzologiei. Ca rezultat academic al investigaţiilor ştiinţifice de competenţă ireproşabilă în decursul anilor consacraţi, profesorul universitar D. Tanasoglu a elaborat Şcoala ştiinţifică de găgăuzologie (istorie, limbă, istoria literaturii şi culturologie) nu numai în Basarabia, ci şi pentru tot spaţiul turcologic.

Prof. Dr. Dionis Tanasoglunun - 90 cı yıldönümü

Halk üüretmenin hem yazıcısının, Nikola Tanasoglunun (1895-1970) ooludur. Bu senselä Balkanlardakı bir varlıklı çiftçi Gagoğuz aylesindän çekiler, Kavarna dolaylarından.Duuması 7 iyul 1922 Kiriyet küyündä Çadır belediyesindä Basarabiada Romania Devletındä.Dionis Tanasoglu kendi yaşamasını hem ömür kanunlarına, hem kendi kişiliğine, hem orijinal individuallıklarına, hem becermeklerinä görä sürdürdü, fenaliğa karşı düyüşerek dä çok değişik sevinmeklär  getirdi. Üyeler tarafından — onun Üyeliyi fenalığı ensedi.Bu aydın hem anılmış adamın yaşaması  çok faydalı yaptıklarıylan kısmetli oldu, nicä o kendisi dä tekrarlardı: "Çok şükür Allaha, ana-bobama hem kämil üüredicilerimä, angıları ilk okulda hem pedagojik liselerindä Romanyada beni üürettilär hem Allahın yardımınnan yaptılar bu gün kim varım".Hakına, bu adamın çok taraflı becermekleri, europa erudiţiası hem kulturası vardı.  Büünnän-büün gagoğuz bilimindä hem kulturasında böyle geniş hem derin hazırlığınnan O birdir. Bu orijinal talent yıllar uzunnuğunda gagoğuz halkının milli kulturasının hepisi dallarında çalışmalarını koştu, çok istorik hem kultura başarılarına vardı, bilim temellerini koydu, angıları şimdi dä milliyetin işinä hem halkın kultura yaşamasına izmet ederlär.Dionis Tanasoglu, her şindiki halkın kulturasına onun dedelerinin dä kulturasının girdiğini göstererek, gagoğuzların dooru bilinän argumentli istoriasını araştırıp, literar dilini, gramerini, oğuz dedelerindän bugünädän literaturasının istoriasını da yazdı. Bu takım, profesor olup, Gagouzologianın bütün şkolasını son günlerinädän üüretti.Ama en geroik yaptığı - o korkulu sovet rejımindä ana dilindä yazılar icin hem okullarda ana dilini üüretmek icin korkusuz savaşması  hem  kazanması (1951-1958). 150 yıldan sonra gagoğuz dili genä yazı dili olarak hayata girdi (1957), okullarda seftä ana gagoğuz dili işidildi (1958).
Kimdir Dionis Tanasoglu? Nedän bu adam okadaradan intelektual hem ruh tarafından zengindir? İlk okuldan sora Akkerman Pedagojik lisesindä (1934-38), sonra Bırlad Pedagojik lisesindä (1938-43) üürendi hem üüredici oldu. Onun profesorlarının europadakı universitet uurunda kültür hazırlıkları hem terbiye ustalığı vardı. Romun okulları Dionis Tanasogluya cok ders, faydalı bilgiler, sınışlar verdi hem ruh zenginliğini kazandırdı. Askerliğini Romun Askerindä yaptı. II.Dünya Cengindä pay aldı (august 1944-dän), duuma küyünä Kiriyetä dönüp, ilkokulda üüredici  izmetina girdi. Sonra Çadırda okula geçirildi; 1947 yılından Chişinău Pedagojik İnstitutunda, aynı zamanda da Sankt-Petersburg Tiyatro İnstitutunda üürendi. 1955 yılından Chişinău Okullar Bilimi İnstitutuna araştırıcı işinä geçiriler. 1962 – 65 Azerbaycan Baku Lingvistik İnstitutunda Türkolojik doktorantlığını başarıp,  akademisyen Mamed Şiralievenin önderliğindä Filolojik Bilimnär Doktoru oldu.Okullar Bilimi İnstıtutunda 1963 yılından 1972 yılınadan direktor oldu, sonra İncesanatlar İnstitutunda çalıştı; 1992 yılından 1995 yılınadan Gagoğuzistandakı Komrat Devlet Universitetindä rektor hem Gagoğuz dili katedra profesoru oldu.
1995 yılından son günnerinädän Chişinău Pedagojik Universitetindä Gagoğuz dili bölümündä profesor hem başkan olarak çalıştı.Moldova Yazarlar Birliği (1958) hem Romanya Yazarlar Birliği (1998) azasıdır.Moldova İncesanatlar Maestru Titlusu (unvanı) saabisidir (1989).Türkiye Cumhuryetinin “Kulturada Şannı” (1994) adı verildi. Devlet tarafından “Gloria Muncii” (1996) hem “Crucea Militara” (1996) ordinleri verildi.2000 – inci yılından beri “Gagauziyanın şannı vatandaşıdır”. Dionis Tanasoglu bütün yaşamasını gagoğuzluğa, biliminä, literaturasına, lingvıstikasına, istoriyaya, kulturasına hem pedagogikasına baaşladı, o var hem kalăr diyil salt gagoğuz, ama romun hem bütün dünya kulturasında yer alan bir insandır. Bugün,  onun kıvrak boyunu, gözäl üzünü ve yalpak sesini “Halkımızı, dilimizi sevin!”  aklımıza getirip,  büyük bir boşluk duyărız.Dionis Tanasoglu bizim iyi yöneticimiz hem koruyucumuzdur. Ünlü bilim aydınnadıcısı aklımızda hem cannarımızda sonsuza kadar yaşayacak.

                            
07.07.2012 gününde Poşta Moldovei  Dionis Tanasoglunun (1922 - 2006)  duuma günü için "Dionisie Tanasoglu - scriitor, compozitor şi pedagog găgăuz, 90 ani de la naştere"  markalı bir zarf çıkardı.

GRIGORE VIERU

POET AL INIMILOR NOASTRE

  
  O personalitate imensă cu un suflet mare şi un chip modest, rămîne a fi pentru noi poetul Grigore Vieru.  Cred că nu vom putea nici odată să ne exprimăm în deplina măsură recunoştinţa şi satisfacţia faţă de opera sa. Prin simplitatea sa, ne-a  cucerit inimile noastre. Nouă nu ne rămîne, decît S-ăi omagiem amintirea, prin citirea poeziei Dumisale. Cineva a spus că "Poezia vindeca rănile create de raţiune."                                          Poezia lui Gr. Vieru  în repetate rînduri ne-a dovedit acest fapt. Atîta timp, cît poezia Sa va preocupa minţile şi inimile noastre, ea va trăi. Prin urmare dorim să Vă prezentăm o nouă culegere de poezii “Lumina de taină”, de Gr.Vieru.

      



Lumina de taină: Pagini alese cu CD/ Grigore Vieru.- Ch.:”Policadran” SRL, “Bons Offices” SRL, 2011.- 308p.

Cartea este alcătuită din cinci capitole: ”Cîntece pentru mama”, „Cîntări pentru ţară şi pămînt”, „Cîntece de iubire”, „O, neamule, tu”, „Mărturisiri” şi este însoţită de un CD cu inregistrări sonore a poeziilor.

       

  În limba ta

 În aceeasi limba

Toata lumea plange,

In aceeasi limba

Rade un pamant.

Ci doar in limba ta

Durerea poti s-o mangai,

Iar bucuria

S-o preschimbi in cant.

In limba ta

Ti-e dor de mama,

Si vinul e mai vin,

Si pranzul e mai pranz.

Si doar in limba ta

Poti rade singur,

Si doar in limba ta

Te poti opri din plans.

Iar cand nu poti

Nici plange si nici rade,

Cand nu poti mangaia

Si nici canta,

Cu-al tau pamant,

Cu cerul tau in fata,

Tu taci atuncea

Tot in limba ta.

VĂ RECOMANDĂM!

Chişinăul în literatură:Antologie/Biblioteca Municipală”B.P.Hasdeu”.-Ch.:”Grafema Libris”

SRL, 2011.-575 p.

Lucrările selectate în acest volum oferă cititorului o imagine cuprinzătoare asupra lucrărilor literare dedicate Chişinăului în ultimele două secole. Volumul este alcătuit din cinci capitole: Poezie, Proză, Eseu, Versuri cîntate,  Chişinăul în alte limbi, Utilizatorii BM despre Chişinău.

 

Colesnic, Iurie

Timp şi istorie: Autori de la „Viaţa Basarabiei”/Iurie Colesnic;Biblioteca Municipală”B.P.Hasdeu”:-Ch.:”Grafema Libris” SRL, 2011.- 440p.

O ediţie enciclopedică în care autorul ne aduce la cunoştinţă viaţa şi activitatea unor personalităţi de valoare, autori de la „Viaţa Basarabiei”, mulţi dintre care au fost uitaţi.

Darienco, Claudia

Piloni ai neamului: Portrete de epocă/ Caudia Darienco.-Ch.: Iulian”Edit-Pres”, Vol.1.- 2010.-396p.

Volumul este consacrat descrierii vieţii şi faptelor  doar a unor piloni ai neamului. Autoarea demonsterază cu multă meticulozitate contribuţia fiecăruia dinte aceşti piloni la sporirea patrimoniului naţional prcum au fost: Ion Borşevici, Grigore Botezatu, Pavel Boţu, Tudor Casapu, Mihai Gh.Cibotaru, Vladimir Curbet, Mihai Dolgan, Vasile Iovu. Cartea este recomandată tuturor categoriilor de cititori.

Kitap tanıtımı - "Acı pelin Bucakta" Vlad-Demir Karagançu

Geçennerde Gagoğuz yaratıcılarından olan Vlad-Demir Karagançu yeni bir kitaplan halkımıza çıktı. Vlad-Demir Karagançunun "Acı pelin Bucakta" ana dilimizde yayınlamış, 164 sayfalık kitap, gagoğuzların 20ci asirin kırkıncı yılları dönemi anlatmaktadır. Tam o yıllara angıları taa kalărlar kara sayfalarlan, bizim istoriyamızda. O çirkin vakıtlarda bizim halkımızda nasıl başka halklarda Bucakta çok zeet çekti: aaçlık, cenk, kapan, kaldırmaklar.
Vlad-Demir Karagançu annadăr okuyculara, çünkü onun egel yolu taman başlar o çirkin karışık vakıtlarda.
"Acı pelin Bucakta" kitabın temelinde yazıcının gördükleri, yaşadıkları.
1946 - 1947 yıllarda aaçlıktan ölän hem 1940 - 1953 yıllarda baskı altına düşän yada kapannarda kaybelän soydaşlarını anmasına adlar bu kiyadı hem şiirini.

Bucakta kıtlık olduydu,
Binnan kişi aaç öldüydü.
Kim onnara mum tuttuydu?
Nicö onnar gömüldüydü?

Kim sayardı ölüleri
Büük kuyularda mezarda?
Kim aaladıydı onnarı
O betvalı vakıtlarda?

Kim cuvaba çekildiydi,
Ani çok aylö süündüydü?
Kim cezaya koyulduydu,
Ani çok insan öldüydü?

Zulumnuk kuvetlendiydi
Kırkıncı titsi yıllarda.
Çok genç adam kıyıldıydı
Dünnää cengin frontlarında!






Pe data de 12 ianuarie a avut loc prezentarea de carte a autorului Vlad-Demir Karaganciu. "Pelin amar în Bugeac" povesteşte în limba găgăuză în 164 de pagini despre evenimentele din viaţa găgăuzilor din anii '40 ai sec. XX. Anii care până şi în ziua de azi rămân  întunecate în istoria noastră. Autorul a dedicat această carte celor asupriţi, celor închişi şi pierduţi în anii 1940 - 1953 precum şi celor care au murit în timpul foametei din 1946 - 1947.

Mihail Çakır'ın 150ci yıldönümü

M. Çakır braktı bize en parlak örnek, angısı vardı nice bıraksın inanıcı lider kendi uşaklarına. Onun herbir kitabında paalı bilgiler: istoriyadan, religiyadan, moraldan, etnografiya angılarını o uzun vakıtlarda yazdı hem tiparladı. Dünyanın en paalı hem en okuyan kitabını M. Çakır çevirip ana dilimize bize baaşladı, hem yazdı "Ne mutlu gagouzlara ki onlarda okuyabilecek ana dilinde Allahın sözlerini hem tamannayacak.
M. Çakır büünde gagouzlara diye yol yıldızı, hem fener külesi.

Mihail Ciachir - imagine spirituală a timpurilor noastre

În activitatea de iluminare în cultură şi spiritualitate este minunat faptul că anume datorită stăruinţelor prot. Mihail Ciachir, a fost obţinută permisiunea de a tipări literatura în limba română, lăsând o urmă excepţională în cultura moldovenească. Puţin mai târziu protoiereul şi-a lăsat numele în nemurire prin traduceri şi editări în limba găgăuză a literaturii spirituale şi etnoculturale, astfel ridicând literatura găgăuză într-un rând cu cea moldovenească. Acest fapt poate fi apreciat ca experienţă de servire a poporului, cel cu care a trebuit să comunice în fiecare zi în activitatea sa de preot şi cel care i-a dat viaţă. Astăzi Gagauz Yeri a înălţat bustul lui Mihail Ciachir, a avut loc panihida, s-au depus flori şi în Departamentul Minorităţilor a avut loc o masă rotundă consacrată celor 150 de ani de la naşterea protoiereului găgăuz.

ZIUA BIBLIOGRAFIEI CHIŞINĂU- ORAŞ EUROPEAN

Prioritatea anului 2011 a fost jubileul oraşului Chişinău-575 ani. Pe 24 noiembrie a avut loc Ziua bibliografiei, în cadrul căreia am propus spre realizare următorul program:
-revistă bibliografică "Personalităţi europene în publicaţiile BM "B.P.Haşdeu";
-lecţie bibliografică "Ce este bibliografia?";
-concurs "Cuvinte înaripate";
-consultaţie "Ce?Unde?Cînd?";
-prezentarea ediţiilor bibliografice elaborate de BM "B.P.Haşdeu".
Selectarea ediţiilor a fost orientată către elevii cl.2, 4, 5 a liceelor "M.Kogălniceanu" şi "N.Gheorghiu". Dorinţa noastră a fost de a prezenta noţiunea de bibliografie pe înţelesul copiilor şi ridicarea capacităţii de a folosi corect ediţiile de referinţă (enciclopedii, dicţionare, îndrumare). Am adus la cunoştinţa copiilor despre existenţa Blog-ului, Chişinău-oraşul meu. Elevii au dat dovadă de cunoştinţe profunde în ceea ce priveşte folosirea inet-ului.

Kişinev ‘de Azınlıklar Festivali - Festivalul Etniilor – 2011 „Unitate Prin Diversitate”

Moldova ‘nın Kişinev şehirinde her yıl Moldova’da yaşayan Azınlıklar Festivali duzenlenmektedir. Bu yılda gelenek halını aldı festivalin onbirincisi duzenlendiler. Azınlıklar arasında Gagoğuz Türkleri de yerini aldı. Gagoğuzlar da kendi folkloründen görüntüler sergiledi:Halk oyunlarıyla, şarkı türküleriyle hora teperdi. Ştefan cel Mare Halk parkında görkemli festival bir gün de olsa Moldova’da yaşayan azınlıklara bır şenlik eğlencisi yaşattı.